ફૂલની ખેતી ક્યારે અને કેવી રીતે કરવી?

ફૂલની ખેતી

ભારતમાં પ્રાચીન સમયથી ફૂલોનું ઉત્પાદન કરવામાં આવે છે પરંતુ તે સમયે ફૂલો ફક્ત વ્યક્તિગત ઉપયોગ માટે ઉગાડવામાં આવતા હતા. જેમાં લોકો પૂજા અને ધાર્મિક વિધિઓમાં ફૂલોનો ઉપયોગ કરતા હતા.

પરંતુ વર્તમાન સમયમાં ફૂલોનો ઉપયોગ માત્ર પૂજા પૂરતો સીમિત નથી રહ્યો, આજે લોકો ઘર, ઓફિસ, લગ્ન, જન્મદિવસ અને વર્ષગાંઠ નિમિત્તે ડેકોરેશનના કામોમાં ફૂલોનો ઉપયોગ કરે છે. જેના કારણે ફૂલોનું ઉત્પાદન પણ વ્યવસાયિક ધોરણે થવા લાગ્યું છે.

ફૂલોની ખેતી એ વધુ નફાકારક ખેતી છે, જેના કારણે તે ખેડૂતોમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય ખેતી છે. જો તમે પણ ફૂલોની ખેતી કરીને રોકડ કમાણી કરવા માંગો છો, તો આ લેખમાં તમે ફૂલોની ખેતી ક્યારે અને કેવી રીતે કરવી (હિન્દીમાં ફ્લાવર ફાર્મિંગ) અને ફૂલોની જાતો વિશે માહિતી આપી રહ્યાં છીએ.

ભારત ફૂલ ઉત્પાદન

ભારતમાં ફૂલોની ખેતી વ્યવસાયિક રીતે થોડા સમય પહેલા શરૂ થઈ છે, પરંતુ આજના સમયમાં ફૂલોના ઉત્પાદનનો વિસ્તાર વધી રહ્યો છે. કારણ કે ભારતના વાતાવરણમાં નાજુક અને કોમળ ફૂલો સરળતાથી ઉગાડી શકાય છે.

નેશનલ હોર્ટિકલ્ચર બોર્ડ અનુસાર, વર્ષ 2012માં દેશમાં લગભગ 232.74 હજાર હેક્ટર વિસ્તારમાં ફૂલોની ખેતી કરવામાં આવી રહી છે, જેના કારણે લગભગ 77 થી 78 મેટ્રિક ટન ફૂલોનું ઉત્પાદન થાય છે.

આમાં પશ્ચિમ બંગાળ 32% ફૂલોના ઉત્પાદન સાથે પ્રથમ સ્થાને છે, ત્યારબાદ કર્ણાટક 12% અને મહારાષ્ટ્ર 10% સાથે બીજા અને ત્રીજા સ્થાને છે, અને આંધ્રપ્રદેશ, તમિલનાડુ, હરિયાણા અને રાજસ્થાન રાજ્યો પણ દ્રષ્ટિએ વધારો કરે છે.

ફૂલ ઉત્પાદન. કરવું | ભારતને ફૂલોનો નિકાસ કરતો દેશ પણ કહેવામાં આવે છે, તેમાં કેનેડા, જાપાન, જર્મની, બ્રિટન, સંયુક્ત આરબ અમીરાત, નેધરલેન્ડ જેવા દેશોનો સમાવેશ થાય છે, જેઓ ભારતમાંથી મોટા પ્રમાણમાં ફૂલોની આયાત કરે છે.

ફૂલોની ખેતી કરો

ફૂલોની આધુનિક ખેતી એ કમાણીનો એક ઉત્તમ માર્ગ છે, જેમાંથી ઓછા ખર્ચે વધુ નફો મેળવી શકાય છે. પરંતુ વિવિધ ઋતુઓમાં વિવિધ પ્રકારના ફૂલો ઉગાડવામાં આવે છે. સાચી માહિતીના અભાવે ખેડુતોને ફૂલની ખેતીનો ભોગ બનવું પડે છેઃ- અહીં અમે તમને જણાવી રહ્યા છીએ કે કઇ સિઝનમાં કયા ફૂલની ખેતી કરવી.

  • જાન્યુઆરી મહિનામાં ફૂલોની ખેતી:- કાર્નેશનની ખેતી અને અલ્સ્ટ્રોમેરિયામાં સ્ટેકિંગમાં ઉગાડવામાં આવે છે. લિલિયમ, જર્બેરામાં નીંદણ અને પાણી આપવું.
  • ફેબ્રુઆરી મહિનામાં ફૂલોની ખેતીઃ- ગ્લેડીયોલસ રાઈઝોમની ખેતીમાં અને લિલિયમ , ગુલાબ અને ક્રાયસન્થેમમની ખેતીમાં આ સમયગાળા દરમિયાન ખાતર અને પાણી આપવામાં આવે છે. આ સિવાય સફેદ માખીના પાક પર સ્ટીકી મેટ્સ લગાવવી.
  • માર્ચ મહિનામાંઃ- આ ઋતુમાં નરગીસ અને અલ્સ્ટ્રોમેરિયાના છોડના ફૂલ દેખાવા લાગે છે. આ સમય દરમિયાન લીલી અને એસ્ટર્સની નર્સરી વાવેતર કરી શકાય છે. કાર્નેશન ફર્સ્ટ નોચ માટે તૈયાર |
  • એપ્રિલ મહિનામાં:- જર્બેરા, નરગીસ, ગુલાબ, અલ્સ્ટ્રોમેરિયા ફૂલો લણણી માટે તૈયાર છે. ખેતરમાં એસ્ટર અને મેરીગોલ્ડના રોપાઓ વાવવાનો યોગ્ય સમય.
  • મે મહિનામાં: – મેરીગોલ્ડ અને ચાઇના એસ્ટરના છોડ ટોચના ખાંચા માટે તૈયાર છે, અને ટોચની નિશાની માટે કાર્નેશન. મૂળ તૈયાર કરવા માટે ક્રાયસાન્થેમમ કાપવા. ગ્લેડીયોલસને માટી આપો. લિલિયમ ફૂલોની લણણી શરૂ થાય છે. ગુલાબના ફૂલોની કાપણી / કાપણી. નરગીસ/ડેફોડીલની સિંચાઈ બંધ કરો.
  • જૂન મહિનામાં:- લિલિયમ, ગેર્બેરા, અલ્સ્ટ્રોમેરિયા ફૂલો લણણી માટે તૈયાર છે. કાર્નેશન ગ્લેડીયોલસ, એસ્ટર્સ અને મેરીગોલ્ડ ફૂલોને ટેકો આપે છે. ક્રાયસન્થેમમના મૂળ અને કટીંગને ખેતરમાં વાવો. નરગીસના છોડ પર જે બલ્બ આવે છે તેને જડમૂળથી કાઢી નાખો. મેરીગોલ્ડના બીજા પાકના ઉત્પાદન માટે નર્સરી તૈયાર કરો.
  • જુલાઈ મહિનામાં: – ચાઈના એસ્ટર, ગ્લેડીયોલસ અને મેરીગોલ્ડના છોડ ફૂલ આવવાનું શરૂ કરે છે. આ સિવાય કાર્નેશનમાં ફૂલો પણ આવવા લાગે છે. ક્રાયસન્થેમમ ટોપ નોચ | નરગીસ બલ્બનો સંગ્રહ | મેરીગોલ્ડના બીજના ઉત્પાદન માટે ખેતરમાં છોડ વાવવા. જૂના જર્બેરા છોડનું વિભાજન |
  • ઑગસ્ટ મહિનામાં:- મેરીગોલ્ડ , ચાઇના એસ્ટર, કાર્નેશન ફૂલોની ઉપાડ. ક્રાયસન્થેમમ શાખાઓની કાપણી | ખેતરમાંથી લિલિયમના બલ્બને દૂર કરો.
  • સપ્ટેમ્બર મહિનામાં: – આ મહિનામાં ક્રાયસેન્થેમમના છોડને ટેકો આપવો પડે છે, અને અનિચ્છનીય કળીઓ કાપવામાં આવે છે. જર્બેરાના છોડને રોપવાનો સમય, પોલીહાઉસમાં ગુલાબના છોડને રોપવાનો સમય, કોલ્ડ સ્ટોરમાં લિલિયમ બલ્બનો સંગ્રહ કરવાનો સમય.
  • ઓક્ટોબર મહિનામાં:- ચાઇના એસ્ટર સીડ્સનો સંગ્રહ કરવો. નરગીસ અને અલ્સ્ટ્રોમેરિયા છોડનો રોપવાનો સમય, ગુલાબ અને ક્રાયસન્થેમમના છોડ પર ફૂલોનો સમય, ગ્લેડીયોલસની સિંચાઈ બંધ કરો.
  • નવેમ્બર મહિનામાં: – કાર્નેશન છોડના કટીંગમાંથી મૂળ તૈયાર કરવાનો સમય. ક્રાયસન્થેમમના ફૂલોની લણણી માટે તૈયાર, ખેતરમાં લિલિયમના છોડનું વાવેતર અને ગ્લેડીયોલસ કોર્મ્સની કાપણી, ગુલાબની કાપણી, મેરીગોલ્ડના બીજનો સંગ્રહ, આ તમામ કામો આ મહિનામાં કરવામાં આવે છે.
  • ડિસેમ્બર મહિનામાં:- ખેતરમાં કાર્નેશન છોડ રોપવા, 4 ડિગ્રી તાપમાને ગ્લેડીયોલસ કોર્મ્સનો સંગ્રહ અને ગુલાબના છોડમાં ડાળીઓનું વળાંક.

ફૂલોની જાતો

  • ફ્લોરીકલ્ચર ઉત્પાદનની દ્રષ્ટિએ, કાપેલા પર્ણસમૂહ, પોટ પ્લાન્ટ્સ, કંદ, ખુલ્લા ફૂલો, મૂળિયાં કાપવા, બીજ બલ્બસ અને પાંદડા અને સૂકા ફૂલોનો સમાવેશ થાય છે.
  • આ ઉપરાંત, આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લોરીકલ્ચરના કિસ્સામાં, ગુલાબના ફૂલો, એન્થુરિયમ, આર્કિલિયા, ટ્યૂલિપ, ગ્લેડીયોલસ, ગાર્ગેરા, ગીસોફિલા, ઓર્કિડ, લિસ્ટ્રિસ, ક્રાયસન્થેમમ, નેરીન અને લીલીનો વેપાર સામેલ છે.
  • ગ્રીન હાઉસમાં ગુલનાર અને ગરવેરાના ફૂલોનું ઉત્પાદન થાય છે.
  • ખુલ્લા મેદાનમાં ઉગાડવામાં આવતા ફૂલોના પાક નીચે મુજબ છે:- મેરીગોલ્ડ, લીલી, તારા, ગેલાર્ડિયા, કંદ, ક્રાયસન્થેમમ અને ગુલાબને મુખ્ય પાક કહેવામાં આવે છે.
  • ફૂલોના ઉત્પાદનમાં વિલિયમ, સ્વીટ, ડાહલિયા, લ્યુપિન, વર્બાના, રેનોન ક્લાઉસ અને કાસમના ફૂલોનો પાક લેવામાં આવે છે.
  • તેમાં ગુલાબની કેટલીક પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે, જે નીચે મુજબ છે: – મેટ્રોકોનિયા ફર્સ્ટ પ્રાઈઝ, ચાઈના મેન, આઈસબર્ગ અને ઓક્લાહોમા વગેરે.
  • આ સિવાય તમે નાઈટ ક્વીન, મોગરા, મોતિયા, સાયપ્રસ ચાઈના અને જુહી જેવા નાના ઉંચાઈના છોડ લગાવીને પણ સારી કમાણી કરી શકો છો.

ફ્લોરીકલ્ચર મહત્વ

વ્યાપારી વૈવિધ્યકરણના દૃષ્ટિકોણથી દેશમાં ફ્લોરીકલ્ચરનું મહત્વ દિવસેને દિવસે વધી રહ્યું છે. ભારતમાં ફૂલો સરળતાથી ઉગાડવામાં આવે છે, પરંતુ વ્યવસાયિક રીતે મોટા પાયે ઉગાડવામાં આવે છે.

પોલી હાઉસમાં છોડની સાચવણી એ નવી ટેકનોલોજી છે. વિવિધ પ્રકારની વિપુલ આનુવંશિક વૈવિધ્યતા, કૃષિ -આબોહવાની પરિસ્થિતિઓ અને પ્રતિભાશાળી માનવ સંસાધનોને કારણે ભારતના પ્રદેશમાં વૈવિધ્યકરણના નવા રસ્તાઓ ખુલ્યા છે. પરંતુ હજુ સુધી તેનો પૂરતો ઉપયોગ થયો નથી.

વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઈઝેશન દ્વારા વિશ્વ બજાર ખુલવાને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ફૂલોની અવરજવર શક્ય બની છે. આમાં દરેક દેશને તેની સરહદ પાર વેપાર કરવાની પૂરતી તકો મળી છે. ભારતમાંથી ફળ અને શાકભાજીના બીજની પણ નિકાસ થાય છે.

તેમાંથી વર્ષ 2013-14 દરમિયાન રૂ.410.53 કરોડની નિકાસ કરવામાં આવી હતી. આમાં નેધરલેન્ડ, બાંગ્લાદેશ, યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકા, ઈટાલી, પાકિસ્તાન અને થાઈલેન્ડ જેવા દેશો ભારતમાંથી શાકભાજી અને ફળોના બીજના મુખ્ય નિકાસકારો છે.

ફૂલ બજાર

ફૂલોનું સૌથી મોટું બજાર ભારતની રાજધાની દિલ્હીમાં આવેલું છે. આ માર્કેટમાં દેશ-વિદેશમાંથી ફૂલના વેપારીઓ ફૂલોની ખરીદી માટે આવે છે. 100 થી વધુ કંપનીઓ દ્વારા ફૂલોના ઉત્પાદન અને વેપાર પર 2500 કરોડથી વધુ મૂડીનું રોકાણ કરવામાં આવ્યું છે.

તમને દરેક જગ્યાએ આ કંપનીઓના એજન્ટો મળશે, જેમનો સંપર્ક કરીને તમે તમારા ફૂલ પાકને સરળતાથી વેચી શકો છો. ફૂલોનું મુખ્ય કામ સજાવટ કરવાનું છે, જેમાંથી ગજરા, માળા, ગુલાબજળ, પુષ્પગુચ્છ તૈયાર કરવામાં આવે છે અને ફૂલોમાંથી સુગંધિત તેલ અને અત્તર પણ મળે છે.

આ કામો ઉપરાંત, તમે ફૂલ ઉત્પાદક ખેડૂતો પાસેથી જથ્થાબંધ ભાવે ફૂલો ખરીદીને બજારમાં વેચીને નફો મેળવી શકો છો, અને વિદેશમાં પણ નિકાસ કરી શકો છો. મંડીઓમાંથી ફૂલ ખરીદીને નગરોમાં જઈને પણ વેચી શકાય છે. રોકડ નફો કમાવવાની દૃષ્ટિએ ફ્લાવર બિઝનેસ ખૂબ જ સારો છે.

જો ખેડૂત ભાઈઓ એક હેક્ટર ખેતરમાં મેરીગોલ્ડના ફૂલોનું ઉત્પાદન કરે તો તેઓ વાર્ષિક 1 થી 2 લાખની કમાણી કરી શકે છે. જો તમે એક જ વિસ્તારમાં ગુલાબના ફૂલ ઉગાડો છો, તો તમે બમણી કમાણી કરી શકો છો, અને ક્રાયસેન્થેમમની ખેતીમાંથી 7 લાખ રૂપિયા સરળતાથી કમાઈ શકો છો.

ફૂલની ખેતી ક્યારે અને કેવી રીતે કરવી?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Scroll to top